Niebiańska zasłona dymna

Bitwa pod Martynowem, stoczona 20 czerwca 1624 roku, zaliczana jest do największych tryumfów Stanisława Koniecpolskiego.  Wspominałem kiedyś w innym wpisie listę pobitych murzów i zdobytych sztandarów tatarskich. Okazuje się jednak, że hetman Koniecpolski mógł w bitwie liczyć nie tylko na swoich żołnierzy – sprzyjały mu bowiem nawet Niebiosa (w sumie nic dziwnego, wszak walczył przeciw Tatarom…). Tak oto polski dowódca raportował w liście do króla Zygmunta III:

Właśnie miłosierdzie boże a szczęście z pobożnością  W. K. Mci Pana mego miłościwego, srogie a straszne było nieprzyjacielowi, bo tę cudowną rzecz oznajmuję, którejem ja sam wprawdzie nie widział, ale wiele z Rycerstwa wiary godnych, lubo inszey religiey twierdzą, mianowicie widział Pan Starosta tłumacki [kalwin Jan Potocki  - K.], y przyrzekając dobrowolnie przyznawa, iż gdy Tatarowie rano do nas bieżąc, pod Martinowem dwie wiosce podpalili, z tych dymów na powietrzu wielki krzyż był uformowany, a zostawał w potrzebie w tyle poganów, y do tego krzyża (jako mi powiadają, w którym był miejscu), przebijało się mężnie wprost woysko W. K. Mci.

Nic więc dziwnego, że ordyńcy stali w tej bitwie na góry straconych pozycjach…

Regestr Murzow, którzy byli w Woysku Pogańskim

Znów klimaty tatarskie, tym razem lista znacznych Tatarów walczących pod Martynowem w 1624 roku, podaję za relacją „Pogrom Tatarski, albo relatia krótka zwycięstwa nad Tatarami, przez Wielmożnego Jego M. Pana Hetmana Polnego Koronnego w roku 1624, dnia 20 miesiąca Czerwca, między Haliczem a Bołszowcem otrzymanego. Przydany iest ktmu regestr Ich M.P.P. Voluntariuszow, y Murzow Tatarskich, W Warszawie, w druk. Jana Rossowskiego, w R.P. 1626”

Znajdujemy tam listę piętnastu znaczniejszych wodzów

Kantemir Basza – to oczywiście słynny Kantymir, miał odnieść trzy rany postrzałowe

Kulim Bey – podejrzewano, że zginął w trakcie ucieczki

Algimir Murza

Salmazan Murza

Ali Murza

Itimir Murza

Kotluza Murza

Orak Murza

Sołtan Reg Murza, syn Kantemirow

Natyery Murza

Antyery Murza

Olsza Murza

Jeslisia Murza

Sołtan Sem Murza, syn Kantemirow

Dewlet Kaszy Murza

Znajdujemy także w relacji ciekawą informację na temat sztandarów:

„Znaków Orak Murzy, y Kulim Beja w bitwie, także trzeciey chorągiewki kitaykowej dostano, a we wszytkim komunnym woysku tylko cztery znaki były, wszystkich dostano, tylko z Chorągwią Cesarza Tureckiego umknęli”

Relacja wymienia 15 znaczniejszych Murzów - a tylko cztery sztandary, reszta zapewne musiała się zadowolić buńczukami.